Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 22-4-2019

Voedingsgoeroe blijkt notoire jokkebrok

Voedingsgoeroes die met hun food scares consumenten de stuipen op het lijf jagen, bestaan al sinds de eerste voedingsmiddelen uit de fabrieken kwamen. Eén van de meest succesvolle is Udo Erasmus. Voedingsmiddelen Industrie portretteert de man die zelfs de flessen zonnebloemolie in de supermarkt beschouwt als vergif.

Al jaren haalt Udo Erasmus uit naar de voedingsindustrie. Die, zo houdt Erasmus zijn bewonderaars voor, produceert levensgevaarlijke vetten. De raffinageprocessen van de voedingsindustrie hebben de oliën als zonnebloemolie, maïskiemolie en sojaolie niet alleen beroofd van vitale voedingsstoffen, maar ook voorzien van schadelijke agressieve verbindingen zoals residuen van bleekmiddelen en metabolieten.

De flessen spijsolie in de supermarkt zijn al gevaarlijk, vindt Erasmus, maar de kant-en-klare producten uit de fabrieken zijn door transvetten nog riskanter. Bovendien vergiftigen consumenten zichzelf, als ze hun voedsel bakken. De schadelijke verbindingen die ontstaan als vet wordt verhit, zegt Erasmus, zijn levensgevaarlijk. Het is ook geen wonder dat mensen kanker, hartaanvallen en artritis krijgen.

Erasmus werd beroemd door zijn boek Fats That Heal, Fats That Kill, dat verscheen in de jaren tachtig van de vorige eeuw en nog steeds een bestseller is. Erasmus' uitgever is onderdeel van een consortium dat ook supplementen en oliën produceert. Nadat die uitgeverij Erasmus' boek uitbracht, zette het consortium een productlijn op de markt onder de naam Udo's Choice.

De spijsoliën en supplementen voldoen aan de voorwaarden die de goeroe in zijn boek stelt en drongen door tot in alle uithoeken van de ontwikkelde wereld - inclusief Nederland. De oliën bevatten omega-3-vetzuren, zijn vrij van transvetten en bedoeld als dressing. Bakken, zo houdt Erasmus zijn levers voor, mag niet. 'Ikzelf drink mijn olie direct uit de fles', zei Erasmus eens. 'Als je aan de smaak bent gewend, is het niet vies meer.'

Verwarring
Udo Erasmus staat in een traditie die zo oud is als de voedingsindustrie. Vanaf het moment dat bedrijven op industriële schaal goedkope en gestandaardiseerde levensmiddelen beschikbaar gingen maken, stonden er critici op die geen goed woord voor de voedingsindustrie over hadden.

Zoals George Hackenschmidt, de negentiende eeuwse voorloper van onze fitnessgoeroes, die zijn volgelingen aanried geen geraffineerde suiker te eten. Of Robert Atkins, de cardioloog die pleitte voor een voeding met minder koolhydraten. Of John Yudkin, de voedingswetenschapper die in de jaren zestig suiker de oorlog verklaarde in zijn boek Pure White and Deadly. Volgens Yudkin veroorzaakt suiker artritis, diabetes en concentratiestoornissen. Half gekscherend, half serieus pleitte hij eens voor gevangenisstraffen voor ouders die hun kinderen snoep met suiker gaven.

De impact van voedingsgoeroes reikt verder dan het nog kleine, maar gestaag groeiende segment van de natuurvoeding. De inmiddels alweer weggeëbte Atkinsrage leidde tot slechte resultaten van Unilevers Slim-Fast lijn, en bracht zelfs bakkers in het defensief.

Publicaties in massamedia over de theorieën van Udo Erasmus leiden steevast tot een storm van vragen bij voorlichters van Unilever. 'Elke keer als er weer zo'n stuk verschijnt, krijg ik mensen aan de lijn die zich vragen of halvarines met onverzadigde plantaardige oliën gevaarlijk voor de gezondheid zijn', zegt een PR-medewerker van het concern. 'Consumenten raken hierdoor in verwarring. Dit soort ophef doet meer kwaad dan goed.'

Een bezoek aan gezondheidsgerelateerde internetgroepen illustreert de opmerkingen van de PR-functionaris. Op fitnessnet.nl, een webgroep voor sporters, vinden we bijvoorbeels een verhitte discussie over het nut van halvarine. Een nieuwkomer, die zegt dat hij halvarine op zijn brood smeert, wordt ter verantwoording geroepen door de andere leden. 'Halvarine? Ben je helemaal van de pot gerukt? Kankerverwekkende transvetzuren zul je bedoelen! Ga je maar eens verdiepen in Udo Erasmus' Fats that heal, fats that kill.'

Op de webgroepen zul je niet lezen dat Unilever al in 1996 de hoeveelheid transvetzuren in zijn producten heeft gereduceerd. Ook de producten met een uitgekiende vetzuursamenstelling die Unilever en andere voedinsgbedrijven op de markt brengen, krijgen weinig aandacht.

Die golf van nieuwe producten, heeft Udo Erasmus ooit in een interview gezegd, is een regelrecht gevolg van zijn activiteiten. 'Wat we nu in de reguliere industrie zien gebeuren is te danken aan mijn pionierswerk', zei hij. 'Zelfs de natuurvoedingsindustrie was zonder mij niet op het idee gekomen iets met vetten te doen. Niet verwonderlijk, want de meeste mensen in de industrie hebben geen wetenschappelijke achtergrond. Ik wel. Ik heb acht jaar van mijn leven gewijd aan de wetenschap.'

Erasmus is gepromoveerd op zijn onderzoek naar vetten. Zegt hij.

Postorderuniversiteit
Als bewijs voor zijn wetenschappelijke prestaties vermeldt Erasmus op zijn website op udoerasmus.com niet zonder trots zijn publicaties in gerespecteerde wetenschappelijke tijdschriften zoals de Proceedings of the National Academy of Sciences. Ze dateren uit de jaren zestig en zeventig. Erasmus is co-auteur, de belangrijkste auteur van de artikelen is de Canadese bioloog David Suzuki van de University of British Columbia.

'Ik heb Udo herhaaldelijk gevraagd of hij de verwijzingen naar mij wil verwijderen', zegt Suzuki over de vetgoeroe in een fax. Erasmus heeft korte tijd in zijn lab gewerkt, maar dat was geen succes. 'Hij was een zwamneus', aldus Suzuki. 'Hij vond het geweldig om grote vragen op te werpen, maar hij was niet bereid om hard te werken.'

Hoewel Suzuki niets meer met Erasmus van doen wil hebben, is de goeroe naar eigen zeggen in het bezit van een doctorstitel. Hoe hij daaraan komt, dat vertellen de gerechtelijke documenten van Case no. cv 98-475 LGB in de archieven van het United States District Court of California.

De zaak is aangespannen door een bedrijf dat door Erasmus is opgelicht. Als de advocaat van de gedupeerde onderneming Erasmus ondervraagt over zijn opleiding, blijkt dat Erasmus in de late jaren zestig de University of British Columbia verliet en daarna werkte als manusje van alles. Hij knipte heggen en legde daken.

In de jaren tachtig ging Erasmus werken in de supplementenindustrie, aanvankelijk als het hulpje van een tegenwoordiger, later als magazijnbediende bij het bedrijf dat later zijn boek zal uitgeven - en een vermogen zal verdienen aan de Udo's Choice-lijn. In die periode kocht Erasmus zijn titels bij postorderuniversteiten, zoals het niet meer bestaande Donsbach University.

De rechter veroordeelde Erasmus in de zaak Case no. cv 98-475 LGB trouwens voor fraude.

Beschadiging
Case no. cv 98-475 LGB maakt niet alleen duidelijk wat Erasmus' wetenschappelijke kwaliteiten zijn. Hij maakt ook duidelijk dat Erasmus uitstekend verdient aan de productlijnen die zijn naam voeren. Udo's Choice brengt miljoenen in het laatje.

Hoe ver het bedrijf achter Erasmus gaat in het beschermen van het marktaandeel, ervaarde Martien Witsenburg, één van de meest succesvolle Nederlandse ondernemers in de natuurvoedingsbranche.

Witsenburgs bedrijf, Witsenburg Natural Products, is gespecialiseerd in gezonde spijsoliën en vetten. Witsenburg haalde Erasmus in de jaren negentig naar Nederland, vertaalde zijn boek en distribueerde zijn producten naar natuurvoedingszaken in Europese achterland.

Nadat Witsenburg ook een voedingsolie van een concurrent in zijn assortiment opnam, liet Erasmus doorschemeren dat zijn bedrijf hiermee niet gelukkig was. En daarna gebeurde er iets wat Witsenburg niet voor mogelijk hield. 'Mijn afnemers kregen brieven van de producent van Udo's Choice waarin stond dat ik niet te vertrouwen was', zegt Witsenburg. 'De brief adviseerde bedrijven geen producten meer van me af te nemen.'

De overzeese actie sneed Witsenburgs belangrijkste levensader af, en beschadigde zijn Witsenburgs imago in de branche. Witsenburg ging bijna over de kop en merkte, vooral bij bezoeken in het buitenland, dat er smet aan hem kleefde.

Maar hij keerde terug, en zijn bedrijf is nu sterker dan ooit. Cynisch is Witsenburg niet geworden. Nog steeds verkoopt hij producten als kokosolie en supplementen met slimme combinaties van vetzuren. Nog steeds gelooft Witsenburg in zijn branche, de natuurvoeding.

'Een paar jaar geleden deed ik mee aan een workshop met Wageningse voedingswetenschappers en kopstukken uit het bedrijfsleven', zegt hij. 'Ik hoorde ze praten over goede en slechte vetten, over de noodzaak van een balans tussen omega-3 en omega-6-vetzuren. Voor jullie is dit misschien nieuw, heb ik toen gezegd. Maar in mijn branche zijn we hier al jaren mee bezig.'

Voedingsmiddelen Industrie, 23 december 2006.




Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.