Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 23-8-2019

Vette vis is niet altijd gezond - door de aanwezigheid van kwik

Een dieet met veel vis zou volgens wetenschappers de kans op een hartaanval moeten verlagen. Dat valt tegen, ontdekte een door prof. Frans Kok gecoordineerde groep onderzoekers. In de New England Journal of Medicine schrijven ze dat het kwik in de vis de beschermende werking ervan praktisch teniet doet.

Een paar honderd van de zevenhonderd hartpatienten in het laatste onderzoek van prof. Kok hadden precies gedaan wat ze volgens voedingswetenschappers moesten doen. Ze aten veel vis en voorzagen daarmee hun lichaam van de beschermende vetzuren uit vis. De vetten in vis zijn goed voor hart en bloedvaten, zeggen onderzoekers.

"Omega-3-vetzuren uit vis verkleinen de kans op bloedstolsels en verminderen de hoeveelheid vetten in het bloed", zegt Kok. "Ze lijken ook een positieve invloed op de cholesterolgehaltes en het hartritme te hebben."

Toen een internationale onderzoeksgroep onder begeleiding van de Wageningse hoogleraar in acht Europese landen en Israel echter zevenhonderd mannen onderzocht die zojuist voor het eerst een hartinfarct hadden gehad, bleek er weinig van de beschermende werking van vis.

Omdat de onderzoekers ook gegevens hadden van gezonde mannen konden ze berekenen dat meer vis niet automatisch een lagere kans op een hartinfarct betekende. "We namen een stukje onderhuids vetweefsel uit de patienten om hun vetzuursamenstelling te meten", zegt Kok. "Zo konden we achterhalen hoeveel vis ze de afgelopen jaren hadden gegeten." Anders dan verwacht ging de kans op een hartaanval niet automatisch naar beneden als er meer visvetzuren in het vetmonster zaten.

De onderzoekers vonden de oorzaak in de teennagels van hun proefpersonen. Daarin maten ze de concentratie kwik, zodat ze een idee kregen van de hoeveelheid kwik die de mannen hadden binnengekregen. Ze ontdekten dat de concentratie kwik in de nagels hoger was als er meer visvetzuren in het vet zaten. "Kwik krijgen we vooral binnen via vis", zegt Kok. "Zo verrassend is het dus niet."

Ongeveer tweederde van het kwik in zee is daar door milieuverontreiniging terechtgekomen. Het gaat meestal om anorganisch kwik, dat door algen en vissen wordt omgezet in het veel gevaarlijker methylkwik. Die giftige verbinding maakt in het lichaam enzymen onklaar die nodig zijn om cellen te beschermen, verziekt het cholesterol en stimuleert het ontstaan van bloedstolsels.

Met statistische bewerkingen konden de onderzoekers de effecten van kwik en visvetzuren van elkaar scheiden. De groep met een hoge inname van kwik had een kleine vijftig procent meer kans op een infarct dan de groep met een lage inname. Omdat ze de kwik vooral via vis hadden binnengekregen genoot de groep ook een beschermend effect van de visvetzuren. Zonder dat effect zou de kans op een hartinfarct maar liefst 116 procent hoger zijn.

De beschermende werking van visvetzuren kwam alleen bij de groep met de allerhoogste inname naar voren. In die groep hadden de mannen twintig procent minder kans op een hartinfarct dan de mannen van de groep met de laagste inname. Toen de onderzoekers de cijfers corrigeerden voor de negatieve invloed van het kwik, verdubbelde de beschermende werking van de visvetzuren.

"We willen niet zeggen dat mensen maar moeten stoppen met vis eten", zegt Kok. "Niet alle vissen bevatten evenveel kwik."

Dr Michiel Kotterman van het onderzoeksinstituut Rivo zocht voor Kok uit welke soorten vis geduchte bronnen van het giftige metaal zijn. Dat waren zonder uitzondering vissen die bovenaan de voedselketen staan. Het hoogst scoren de zwaardvis en de haai, die ongeveer een milligram kwik per kilo kunnen bevatten. Tonijn, forel, snoek en baars nemen een tussenpositie in. Een kilo bevat bij die soorten een tiende tot de helft van wat zwaardvis en haai bevatten. Schaaldieren scoren laag.

De gehalten in kweekvis schommelen. In de jaren waarin het verschijnsel El Ni?o de zeestroming niet verstoort, komen de grondstoffen voor het visvoer uit de schone wateren rond Zuid-Amerika en is de kwikconcentratie in zalm en andere kweekvis laag. In de jaren dat El Nino wel van zich doet spreken moeten de voerfabrikanten minder schoon uitgangsmateriaal gebruiken.

Een andere factor is tenslotte waar de vis is gevangen, zegt Kok. "Wij vonden de hoogste waarden bij een groep Spaanse proefpersonen, die waarschijnlijk veel plaatselijk gevangen vis aten. Dat zegt toch wel iets."

Regionale verschillen kunnen misschien ook verklaren waarom zoveel andere onderzoekers juist wel een beschermende werking van vis hebben gevonden.

"Op basis van dit onderzoek wil ik beslist niet zeggen dat het eten van vis geen zin heeft", zegt Kok. "Wel is duidelijk dat de hoeveelheden kwik en andere zware metalen in vis drastisch omlaag moeten."

Weekblad voor Wageningen UR, 28 november 2002.




Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.