|
| |
|
| |
|
|
|
Opgepoetst | 6-12-2018
Verwarring over gezonde voeding
De ene keer lezen we in de krant dat koffie de kans op diabetes verhoogt. De andere keer is het precies andersom. De ene keer vertellen de wetenschapsbijlagen dat koffie de bloeddruk verhoogt, maar een paar maanden later lezen we dat dat reuze meevalt. Daar komt dan weer bij dat koffie de kans verhoogt om op hoge leeftijd de controle over de urineblaas te verliezen. Of was het nou andersom?
Naar het eerste deel van dit artikel >>>
Obesitas
Unileverman Verschuren gaat er niet op in. 'We gaan het nu niet over onze producten hebben', zegt hij. In plaats van hem gaat drs Yvonne van Sluys, directeur van het Voedingscentrum, tegen Meij in. 'Letten op vetten heeft wel degelijk zin', zegt ze. 'Via vetten kun je ongemerkt veel calorieen binnenkrijgen, en ik hoef hier niet te vertellen wat voor enorm probleem obesitas aan het worden is.'
En wat die transvetten betreft, daarvoor gelden inmiddels normen waaraan Unilever zich keurig houdt. Sterker, dankzij de Nederlandse voedingsindustrie krijgt de gemiddelde Nederlander minder transvetten binnen dan bijvoorbeeld de gemiddelde Amerikaan.
Verslaggever Meij heeft nog een ander voorbeeld. 'Wat dachten jullie van de chupa chups-lolly? 'Het is niet snoepen maar chupa-chuppen', zegt de reclame, want er zit fruit in. Het is een regelrechte leugen, want niet meer dan een halve procent van die lolly bestaat uit fruit. De rest is suiker.'
Industrie en voorlichting die achteraf onjuist blijkt te zijn brengen de consument in verwarring, vindt Meij, niet journalistiek.
'Dat het bij jullie zo vaak fout gaat, komt omdat de voedingswetenschap een hechte incestueuze familie vormt die alle ellende met de mantel der liefde bedekt', zegt Meij. 'Toen ik in de jaren negentig over voeding en gezondheid ging schrijven kwam ik er al snel achter dat iedereen in deze sector iedereen kent. En als er dan wat was, of het nu om bestrijdingsmiddelen, dioxines of vetten ging, ik kwam bijna altijd uit in Wageningen of bij iemand die in Wageningen had gestudeerd. En vaak was dat iemand die me vertelde dat er niks aan de hand was.'
De kans op belangenverstrengeling in zo'n situatie is levensgroot, vindt Meij. 'Daar zou iets aan moeten gebeuren. Jullie zouden afspraken moeten maken.'
Dioxinecrisis
Desondanks zijn Meij en Rozendaal tot zelfkritiek bereid, wordt duidelijk als drs Irene van Geest, directeur Risico-communicatie van de VWA, de journalisten vraagt of ze hun bronnen wel wegen.
'De dioxinecrisis begon toen de Consumentenbond riep dat er een schandaal was', zegt Van Geest. 'En toen jullie en jullie collega's dat overnamen begon de feitelijke crisis. Zouden jullie niet wat beter moeten letten op welke bron je gebruikt?'
'Daar worden we kritischer op', antwoordt Rozendaal. 'Net zoals wetenschappers paradigmawisselingen hebben, hebben wij die ook. Vroeger liepen we bijvoorbeeld achter de Lucas Reijndersen aan. We namen de verhalen over bestrijdingsmiddelen grif over - verhalen waarvan we nu moeten zeggen dat ze niet kloppen. Tegenover dat soort onheilsprofeten uit de hoek van de milieubeweging zijn we kritischer geworden.'
Dat journalisten er soms faliekant naast zitten is echter nooit helemaal te vermijden, vindt Rozendaal. 'Van alle tien verhalen die ik schrijf is er wel eentje waaraan ik later liever niet herinnerd word. Je gaat altijd wel een keer nat.'
Recent ging Rozendaal bijvoorbeeld onderuit in een artikel over verontreiniging in zalm toen Amerikaanse wetenschappers in Science rapporteerden over PCB's en bestrijdingsmiddelen in zalm. Omdat de Amerikanen een ongebruikelijke rekenmethode gebruikten kwamen ze tot de alarmerende conclusie dat consumenten maar een paar keer per jaar zalm kunnen eten. 'Daarbij zie je dan over het hoofd dat de vetten in zalm veel meer bijdragen aan de gezondheid dan dat die PCB's en bestrijdingsmiddelen er afbreuk aan doen.'
Body Mass
Na afloop van de discussie is er een buffet. De belangrijkste eiwitbron is, uiteraard, vis. Terwijl de vermoeide aanwezigen zich voeden, barst Meij nog van de energie. 'Weet je waar ook niets van klopt?', zegt hij tegen gastheer Frans Kok. 'Van die Body Mass Index. Als ik mijn lichaamsgewicht deel door mijn lengte in het kwadraat kom ik boven de dertig. Volgens die maat heb ik ernstig overgewicht.'
De breedgeschouderde journalist opent zijn jas en gunt de jaloerse omstanders een blik op een platte buik. 'Nou?', zegt hij. 'Ben ik obees?'
'Misschien heb je een afwijkende lichaamssamenstelling, met veel bot- en spiermassa', zegt Kok. 'Als we je in Wageningen onder water zouden wegen moeten we daar achter kunnen komen. Onze afdeling heeft daarvoor de apparatuur. Als je wilt kunnen we het voor je doen.' De journalist gaat akkoord. Hij heeft toch al een afspraak om Kok te bezoeken voor een reportage.
'Maar dan willen we wel een hele pagina, Wim', zegt Kok.
De discussie was niet vrijblijvend. Een commissie van de Academie gaat de uitkomsten van de discussie verwerken in een actiedocument. Dat moet onderzoekers, bedrijven, voorlichters en de media aansporen om de berichtgeving te verbeteren.
Weekblad voor Wageningen UR, 25 november 2004.
[PDF]