Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 3-10-2018

Vaccinatie moet Q-koorts stoppen

In 2008 waren de Nederlandse media in de ban van een mysterieuze griep die in Nederland rondwaarde. 'Vreemde griep op platteland' kopten de dagbladen. Omdat de griep verband houdt met een bacterie in vee, houdt Hendrik-Jan Roest van het Centraal Veterinair Instituut (CVI) de Q-koorts voor de ministeries van LNV en VWS nauwlettend in de gaten.

Als mensen besmet zijn met Coxiella burnetii, de bacteriele verwekker van de Q-koorts, dan merken ze daar in zestig procent van de gevallen niets van. 'Het lichaam ruimt de bacterie op, en er zijn geen symptomen', zegt Roest. 'De overige veertig procent krijgt griepachtige verschijnselen. De overweldigende meerderheid van deze groep blijft misschien een dagje thuis en knapt daarna weer op. Maar bij enkele procenten pakt de Q-koorts slecht uit. Mensen krijgen ontstekingen in hun longen of lever, of krijgen last van chronische vermoeidheid. Vooral zwangere vrouwen of mensen met een slecht functionerend immuunsysteem lopen risico.'

In de jaren tachtig merkten onderzoekers de Q-koorts voor het eerst in Nederland op. Waarschijnlijk was de bacterie toen al geruime tijd in Nederland. 'Jaarlijks registreerde het RIVM nog geen twintig gevallen van menselijke besmetting', vertelt Roest. Aan die situatie kwam in 2006 een einde, toen het aantal besmettingsgevallen snel toenam.

In 2007 velde Q-koorts alleen al rond het Noord-Brabantse dorp Herpen zo'n honderdtachtig mensen. Een jaar later waren er nog meer meldingen.

Het verband tussen de Q-koorts en de veehouderij was al duidelijk sinds Australische pathologen de ziekte in de jaren dertig van de vorige eeuw ontdekten bij werknemers van een slachthuis.

'In Nederland vinden we Coxiella burnetii vooral bij schapen en geiten', zegt Roest. 'Maar de bacterie is ook aangetroffen bij koeien, katten en in het wild levende dieren. Dieren vormen een reservoir voor de ziektekiem, van waaruit mensen besmet kunnen raken. We hebben nu in beeld hoe de bacterie tijdens de recente uitbraken waarschijnlijk is overgesprongen van dier naar mens. Bij geiten leidt besmetting in de laatste fase van de dracht tot abortus. Omdat de ziekte besmettelijk is, komen op bedrijven abortusgolven voor. Daarbij komt Coxiella burnetii in grote aantallen vrij. In een placenta van een besmet dier vind je 10 tot de macht 12 ofwel duizend miljard bacterien.'

Hoe de bacterien precies mensen infecteren heeft Roest nog niet kunnen onderzoeken.

Maar vier tot zes weken nadat bedrijven abortusgolven rapporteerden, maakte de ziekte slachtoffers onder de bewoners van de regio. Het is dan ook geen toeval dat vooral in het Noord-Brabantse Herpen de Q-koorts heeft huisgehouden. De regio staat bekend om zijn concentratie geitenbedrijven.

'Ook het weer is een factor, weten we uit Franse studies', zegt Roest. 'Als de zon schijnt en het ook nog waait is de kans het grootst dat een abortusgolf onder geiten of schapen wordt gevolgd door een humane uitbraak.' Waarschijnlijk kan de bacterie zich onder die omstandigheden het beste verplaatsen.

In 2008 startte LNV een vaccinatieprogramma om de opmars van Coxiella burnetii op geitenbedrijven een halt toe te roepen. Een belangrijke vraag die nog moet worden beantwoord is of vaccinatie ervoor zorgt dat de geiten minder bacterien uitscheiden, en daardoor minder mensen en dieren besmetten. Of het programma vruchten afwerpt, weten we volgens Roest pas over een paar maanden. Daarnaast probeert het CVI meer inzicht te krijgen in de afweer van geiten en de uitscheiding van de bacterie.

Kennis On Line, juni 2009.

Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.