Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 21-3-2020

Henk de Haan | Op vakantie met TomTom

Als je nog geen TomTom of een kloon daarvan in je auto hebt, dan loop je hopeloos achter. De gecomputeriseerde navigatiesystemen zorgen ervoor dat je geen afslag meer mist als je straks op weg gaat naar een zonovergoten vakantieland. Maar wat doen de systemen, die kaartlezen overbodig maken, nog meer? Halen ze niet de romantiek uit het reizen? Leiden ze ons niet af van de omgeving?

Dr. Henk de Haan, Leerstoelgroep Sociaal-ruimtelijke analyse van Wageningen Universiteit:

'Ik heb er geen onderzoek naar gedaan, en ik ken ook geen studies, moet ik bekennen. Maar het zou me niet verbazen als systemen inderdaad effect hebben op de beleving. Technologie maakt ons minder afhankelijk van de fysieke omgeving. De aandacht voor de omgeving, in de vorm van wegen, afslagen en verkeersborden vermindert door navigatiesystemen, en verschuift naar het scherm op het dashboard. Daardoor wordt de kennis van de fysieke omgeving uiteindelijk minder.

Je kunt het vergelijken met het lopen door een onbekende stad in het gezelschap met anderen. Het is gezellig, maar je leert de weg niet kennen.

Mobiele telefoons hebben een vergelijkbaar effect. Mensen lopen steeds vaker alleen te praten met iemand die niet in hun directe omgeving is. Ze maken van de publieke ruimte hun prive-ruimte. Hoe zich dat gaat ontwikkelen, weten we nog niet. Onze samenleving is nog aan het bedenken welk belgedrag mag, en welk gedrag onfatsoenlijk is.

Je ziet al wel dat ook door mobiele telefoons de afhankelijkheid van de fysieke omgeving en van andere mensen vermindert. Als je de weg kwijt bent, dan bel je met iemand: je hoeft niet met anderen te communiceren. Zelfs in de supermarkt vraag je niet meer waar de boodschappen staan, maar bel je naar huis.

Een interessante ontwikkeling vind ik dat steeds meer mobieltjes cameraatjes hebben. Daardoor verandert de publieke ruimte in een panopticum, om maar een term van Foucault te lenen. Ik bedoel daarmee dat, als ik straks naar buiten ga, iedereen opnames van me kan maken. Bij voetbalrellen maken voorbijgangers tegenwoordig massaal opnames, en sturen die door naar de politie.

Toen in Nijmegen de activist Louis Seveke was vermoord, vroeg de politie of iemand op de plaats van de moord opnames had gemaakt. Zo zie je dat in de publieke ruimte, waar we ons steeds onveiliger waren gaan voelen, via mobieltjes de sociale controle terugkeert.

Je kunt je voorstellen dat navigatiesystemen in auto's de fysieke ruimte misschien ook zullen veranderen, op de lange termijn. Dat is niet zo raar, als je bedenkt wat voor invloed de auto heeft gehad op de architectuur van steden. Voor de komst van de auto groeiden steden organisch, daarna, toen afstanden minder belangrijk waren geworden, ontstonden suburbs.

Misschien hebben we straks geen behoefte meer aan de informatie op richtingsaanwijzers, verkeersborden of displays met filemeldingen, omdat we die informatie via ons navigatiesysteem zullen krijgen. Dan zullen richtingwijzers en verkeersborden uit de fysieke omgeving verdwijnen. Ach ja. Die wordt daar alleen maar mooier op.'

Weekblad voor Wageningen UR, 6 juli 2006.




Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.