Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 9-8-2018

Piekgen loert 's morgens op het hart

De kans op een hartaanval is 's morgens het grootst, en een Wageningse onderzoekster heeft misschien ontdekt waarom. Het is genetisch.

Op hetzelfde vroege tijdstip waarop de meeste hartaanvallen plaatsvinden piekt ook de concentratie van een eiwit dat bloedstolsels laat ontstaan. Als je de foute genen hebt, tenminste. Dat blijkt uit onderzoek waarop ir. Tiny Hoekstra van de afdeling Humane voeding en epidemiologie komende woensdag in Wageningen promoveert.

Hoekstra onderzocht op kosten van de Hartstichting het bloed van ongeveer 650 ouderen uit de omgeving van Arnhem en bepaalde niet alleen de concentraties van het eiwit, maar ook hun genetische aanleg. Ze keek daarbij naar een gen dat bepaalt of je veel of weinig van het stollingseiwit aanmaakt.

Het eiwit heet voluit plasminogen activator inhibitor-type 1, maar onderzoekers noemen het kortweg PAI-1 (spreek uit: 'paaieen'). PAI-1 speelt een sleutelrol in het complexe ontstaan van hartinfarcten, zegt Hoekstra. 'Hartinfarcten beginnen met kleine beschadigingen in wanden van kransslagaders. Als het lichaam die probeert te herstellen, vernauwen de vaten, en kunnen er bloedstolsels ontstaan. Die veroorzaken het uiteindelijk hartinfarct als ze kransslagaders afsluiten. Een stuk van de hartspier kan daardoor geen zuurstof meer krijgen en sterft af.'

Het door Hoekstra onderzochte eiwit remt de aanmaak van stoffen in het lichaam die bloedstolsels afbreken en verhoogt zo de kans op stolsels. 'De concentratie van PAI-1 was in de onderzoeksgroep 's ochtends gemiddeld dertien keer zo hoog als in de middag', zegt Hoekstra. 'Dat kon verklaren waarom de kans op een hartinfarct 's morgens zo hoog is.'

Toen hij ging kijken naar de genetische aanleg werd het beeld complexer. De ene helft van de ouderen had een gen dat de concentratie van het stollingseiwit verhoogde, de andere helft een gen dat precies het tegenovergestelde doet. Bij hen bleef de ochtendpiek uit. De kans op hartinfarcten lag daardoor ongeveer twintig procent lager.

Toch kun je het gen dat de concentratie van het stollingseiwit verhoogt niet slecht noemen. 'We hebben ook gekeken naar herseninfarcten', zegt de promovenda. 'En in hersenen lijkt het piekgen juist te beschermen. Het ziet er zelfs naar uit dat het positieve effect op de hersenen groter is dan het negatieve effect op de hartspier. De kans dat bloedstolsels vaten in je hersenen afsluiten, is misschien wel dertig procent lager als je het piekgen hebt.'

Hoe dat precies mogelijk is, weet Hoekstra niet, al hebben zij en begeleider prof. Evert Schouten wel een vermoeden. Het piekgen zou er in de hersenen wel eens voor kunnen zorgen dat de plaques in de bloedvaten stabieler zijn. Plaques zijn vetafzettingen in de vaatwand waarmee hartinfarcten en beroertes beginnen. Sommige plaques kunnen afbreken en een beschadiging in de vaatwand veroorzaken, waardoor de kans op stollingen stijgt.

'We vermoeden dat de plaques bij mensen met het piekgen minder snel afbreken. En ik weet dat alle onderzoekers dat van hun onderwerp zeggen, maar om dat beter in beeld te krijgen is meer en vooral groter onderzoek nodig.'

Volkskrant, 1 februari 2003.

Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.