Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 29-8-2018

PPAR | Een beschermer uit het paleolithisch verleden

In onze cellen zit een erfenis uit de tijd dat we vooral planten aten. Dat is het eiwitje PPAR, een molecuul dat ons immuunsysteem kalmeert en beschermt tegen suikerziekte en hart- en vaatziekten. Tenminste, als we onverzadigde vetzuren eten. Wageningse onderzoekers die de geheimen van PPAR ontrafelen, hebben bovendien een hormoon ontdekt dat vetcellen laat krimpen.

Naar het eerste deel van dit artikel >>>

Wetenschappelijke wedloop
De ontdekking dat bij Kerstens FIAF-muizen de concentratie triglyceriden in het bloed is verhoogd, was een domper. Hoe minder triglyceriden in het bloed, luidt de consensus onder cardiologen en endocrinologen, hoe beter. De vetachtige stoffen laten de vaten dichtslibben, en verhogen de kans op suikerziekte.

'Gelukkig had FIAF bij mensen een ander effect', zegt Zandbergen. 'In humane bloedmonsters vonden we geen verband tussen de concentratie van FIAF en triglyceriden. We zagen daarentegen wel dat de concentratie HDL hoger was naarmate er meer FIAF in het bloed zat.'

De wetenschappelijke wedloop is begonnen. Overal werken universiteiten aan FIAF, in de hoop dat ze met het hormoon een medicijn in handen hebben waarmee ze de aanmaak van het HDL-cholesterol kunnen verhogen. In de niet zo verre toekomst hebben we misschien grote behoefte aan zo'n middel. Het aantal mensen met overgewicht groeit nog steeds, en in die groep vinden artsen vaak een opstapeling van vetachtige stoffen in het bloed, zoals het 'slechte' LDL-cholesterol, de vrije vetzuren en de triglyceriden. Een middel dat het HDL verhoogt, kan de schadelijke effecten daarvan verminderen.

Een van de deelnemers aan die wedloop is Fokko Zandbergen, die in Harvard, binnen een cardiovasculaire onderzoeksgroep, verder gaat met het onderzoek dat hij in Wageningen begon. In Boston heeft Zandbergen misschien een verklaring voor de werking van FIAF gevonden. FIAF remt het enzym LPL, waarmee vetcellen vetzuren opnemen. Daardoor krimpen de vetreserves van de FIAF-muizen, en loopt na een maaltijd met veel vet de concentratie triglyceriden in het bloed op.

Maar FIAF remt ook een ander enzym, het aan LPL verwante EL. Dat laatste enzym breekt HDL af. 'Ik denk dat bij mensen FIAF vooral het EL remt, en in mindere mate het LPL', zegt Zandbergen. 'Daardoor verhoogt het alleen de concentratie van HDL.'

Gezonde vetten
Terwijl Zandbergen zich in Boston richt op FIAF, gaat in Wageningen het onderzoek naar vetzuursensor PPAR gewoon door. Bij Mullers leerstoelgroep zijn ondertussen alweer twee nieuwe promotieprojecten naar PPAR opgestart.

'PPAR is de sleutel waarmee we kunnen begrijpen hoe gezonde en ongezonde vetten effect hebben op het lichaam', zegt de hoogleraar. 'Gezonde, onverzadigde vetzuren prikkelen PPAR effectiever dan de ongezonde verzadigde vetzuren. We onderzoeken nu het verband tussen PPAR, vetzuren en ontstekingsprocessen.'

De slechte cholesterol in het bloed, het LDL, wordt pas echt gevaarlijk als immuuncellen de cholesterol oxideren. De geoxideerde cholesterol wordt vervolgens opgenomen door de vaatwanden. Dat is het begin van aderverkalking of arterosclerose.

'Onze hypothese is dat onverzadigde vetzuren er via PPAR voor zorgen dat de immuuncellen minder agressief op cholesterol reageren', zegt Muller. 'Het zou een mechanisme zijn waardoor een dieet met veel onverzadigde vetzuren beschermt tegen hart- en vaatziekten.'

De interesse van Muller en zijn groep ligt nog steeds vooral bij food, verzekert de hoogleraar. 'Als we iets ontdekken wat interessant is voor de pharma, dan is dat natuurlijk mooi', aldus Muller. 'Dan kan Renger Witkamp, de nieuwe hoogleraar food and pharma, ermee verder. Onze belangrijkste drijfveer is echter nog steeds dat we willen begrijpen hoe bestanddelen werken die altijd in onze voeding hebben gezeten."

"De afgelopen honderd jaar heeft de voedings- en de supplementenindustrie in een proces van trial and error gespeeld met de samenstelling van onze voeding, en dat heeft niet altijd goed uitgepakt. Denk maar aan de 'vet is slecht'-campagnes uit het verleden, of de reactie erop, het Atkinsideet. Met ons onderzoek willen we bijdragen aan een voeding waarvan het belang wetenschappelijk kunnen onderbouwen.'

Weekblad voor Wageningen UR, 29 juni 2006.

Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.