Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 26-10-2019

Mannelijkheidschromosoom PSR kan sluipwesp uitroeien

Het insect is er nog niet, maar door het promotieonderzoek van de Wageningse entomoloog Gilsang Jeong is het wel een stapje dichterbij gekomen. Een insect dat lijkt op de plaagdieren die je wilt bestrijden, maar een bizar chromosoom in zijn genetisch materiaal heeft zitten. Als het insect zich met de plaagdieren vermengt, krijgen ze alleen nog maar mannelijke nakomelingen. Net zolang tot de plaag is uitgestorven.

"Ik heb zo'n insect niet kunnen maken", zegt de Koreaan. "Maar ik ben er wel in geslaagd het chromosoom bij een insectensoort, waarbij het niet van nature voorkomt, naar binnen te brengen. Het is een begin."

Jeong onderzocht het chromosoom PSR, dat onderzoekers hebben gevonden in de Amerikaanse sluipwespensoort Trichogramma kaykai. Alleen mannetjes kunnen dat chromosoom in hun DNA hebben. Het chromosoom zorgt ervoor dat hun nakomelingen zonder uitzondering mannetjes zijn.

"Dat de sluipwesp niet is uitgestorven komt onder meer door een bacterie die voorkomt bij de Trichogramma kaykai", legt Jeongs collega dr Ties Huigens, verbonden aan de leerstoelgroep Entomologie van Wageningen Universiteit, uit. "De bacterie Wolbachia komt alleen voor bij vrouwtjes. Zijn de vrouwtjes ermee besmet, dan kunnen ze toch nog vrouwelijke nakomelingen krijgen als ze met mannetjes paren. De bacterie en het chromosoom werken in een tegenovergestelde richting. Ze heffen elkaars effect op de sekseverdeling gedeeltelijk op."

In 2000 haalde Huigens Nature met een publicatie over de Wolbachia.

Jeong slaagde erin het PSR in een andere sluipwespensoort te krijgen waarbij het chromosoom niet voorkomt. "De Trichogramma deion komt ook uit Amerika, net als Trichogramma kaykai", zegt Jeong. "En Trichogramma deion is net als Trichogramma kaykai een gastheer voor de Wolbachiabacterie."

Door beide wespen met elkaar te kruisen slaagde Jeong erin het mannelijkheidschromosoom in de andere soort te krijgen.

"Dit is een belangrijke stap als je het PSR wilt gebruiken als een biologisch bestrijdingsmiddel", zegt Huigens. "Maar we zijn er nog niet. De gentransfer slaagde niet volledig. De Wolbachia en een onbekende factor in het genoom van de Trichogramma deion onderdrukken de verspreiding van het chromosoom."

Hoe dat precies kan weten de onderzoekers niet. "We denken dat de Trichogramma deion ver terug in de evolutie al vaker met het PSR-chromosoom te maken heeft gehad", zegt Jeong. "De soort heeft verdedigingsmechanismen ontwikkeld om het chromosoom kwijt te raken. Het ziet ernaar uit dat mechanismen nog steeds actief zijn."

Gilsang Jeong promoveerde op 21 januari aan Wageningen Universiteit bij prof. Joop van Lenteren, hoogleraar Entomologie.

Weekblad voor Wageningen UR, 29 januari 2004.




Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.