|
| |
|
| |
|
|
|
Opgepoetst | 16-10-2019
Energiemysterie zinderende vuurbal opgelost
Jarenlang hebben onderzoekers zich afgevraagd hoe Pyrococcus furiosus, het bizarre micro-organisme dat het beste gedijt bij een temperatuur van honderd graden Celsius, over meer energie beschikte dan hij kan aanmaken. Wageningse microbiologen zijn erachter. Het geheim zit hem in een enzym dat precies het tegenovergestelde doet van wat het meestal doet.
Het promotieonderzoek van ir Judith Tuininga maakt deel uit van drie NWO-onderzoeken naar het organismen. Die waren bedoeld om op te helderen hoe Pyrococcus kwam aan zijn het belangrijkste energiemolecuul in levende wezens, adenosinetrifosfaat, kortweg ATP.
"Analyses van de energievoorziening van Pyrococcus hadden aangetoond dat hij meer ATP aanmaakte dan hij volgens de berekeningen kon", zegt begeleider en promotor prof. Fons Stams. "En dat is natuurlijk niet mogelijk."
De oplossing van het raadsel was het enzym fosfoenolpyruvaatsynthase. "In andere organismen is dat enzym betrokken bij de aanmaak van glucose", zegt Stams. "Daarbij verbruikt hij ATP. Maar in Pyrococcus werkt hij precies andersom. Daar speelt het enzym een rol bij de verbranding van suiker. Met de energie die daarbij vrijkomt maakt hij ATP dat in de berekeningen niet was meegenomen."
Bijzonder aan de opgehelderde reactie is bovendien dat de Pyrococcus het hoogenergetische ATP direct maakt van het laagenergetische adenosinemonofosfaat. "Japanse onderzoekers hadden het bestaan van de reactie voorspeld", zegt Stams. "Maar Tuininga heeft hem voor het eerst aangetoond en opgehelderd."
Judith Tuininga promoveert op 5 december aan Wageningen Universiteit bij prof. Willem de Vos, hoogleraar in de Microbiologie, en prof. Fons Stams, persoonlijk hoogleraar aan de leerstoelgroep Microbiologie van Wageningen Universiteit.
Weekblad voor Wageningen UR, 27 november 2003.