Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 22-3-2020

Maria Koelen | Eindelijk gezonder?

Het aantal mensen met overgewicht is voor het eerst sinds 1981 niet toegenomen, maar een beetje afgenomen, meldt het CBS. We zijn tegelijkertijd iets minder gaan roken, iets minder alcohol gaan drinken en iets meer gaan bewegen. Werpt al dat gehamer op overgewicht en ongezonde leefgewoonten eindelijk vruchten af?

Dr. Maria Koelen, leerstoelgroep Communicatie- en Innovatiestudies van Wageningen Universiteit:

'Het is moeilijk om zulke statistische gegevens te interpreteren in termen van oorzaak en gevolg. Je kunt er niet uit afleiden waaróm de mensen die het CBS volgt kennelijk gezonder zijn gaan leven. Maar goed, ik ben graag bereid te speculeren.

Het is waarschijnlijk dat de campagnes om mensen gezonder te laten leven hun vruchten afwerpen. Dat durf ik wel te zeggen, ja. Het Nederlands Instituut voor Sport en Beweging of de GGD's hebben campagnes waarbij ze niet alleen voorlichting geven, maar ook op lokaal niveau, via wijkcentra en buurthuizen, mensen de mogelijkheid geven om meer te bewegen. Kijk, dat werkt.

Het is niet genoeg om individuen te vertellen dat ze zich anders moeten gedragen. Als het gaat om gezondheid is dat jarenlang 'de' manier geweest: mensen wijzen op hun individuele verantwoordelijkheid. Maar dat is niet genoeg, vertellen we ook onze studenten van Gezondheid en maatschappij. Je moet je niet alleen richten op het individu.

Als je gedrag wilt veranderen, moet je er ook voor zorgen dat de gezonde keuze de makkelijkste keuze is. En de goedkoopste. Nu is dat nog steeds niet zo. Gezonde voeding is duurder dan ongezonde voeding, blijkt uit een onderzoek dat wij in acht Europese steden hebben uitgevoerd. We kochten in supermarkten gewone producten en de gezondere varianten daarvan, die minder suiker en minder vet bevatten. Voor de gezondere producten waren we aan de kassa 25 procent meer geld kwijt.

Dat de totale aanpak werkt, zie je aan roken. In de jaren zestig rookte 80 procent van de mannelijke bevolking, nu is dat nog niet de helft. De afname van het roken is niet alleen het gevolg van voorlichtingscampagnes die vertellen dat roken ongezond is, maar ook van prijsverhogingen en rookverboden. In publieke ruimten mag niet meer gerookt worden. Wie wil roken, moet daar moeite voor doen.

Dan nog vergt het veranderen van gedrag tijd. Mensen hebben tijd nodig om in te zien dat ze hun gedrag moeten veranderen, en als ze zich anders gaan gedragen vervallen ze vaak in hun oude gedrag. Meestal lukt het ze pas na een paar pogingen om hun gedrag definitief te veranderen.

Ten slotte denk ik dat we nu niet een gat in de lucht moeten springen en denken dat we nu op onze lauweren kunnen rusten. Een ziekte als aids heeft ons geleerd hoe voorzichtig je moet zijn als de statistieken vertellen dat mensen zich anders zijn gaan gedragen. In de jaren tachtig, toen aids werd ontdekt, zijn mensen onder invloed van veel voorlichting veilig gaan vrijen. Het aantal besmettingen van alle seksueel overdraagbare ziekten nam af, inclusief hiv.

De aandacht verminderde, er kwamen medicijnen waardoor hiv/aids van een terminale ziekte veranderde in een chronische ziekte. Mensen worden nu weer 'onrealistisch optimistisch', om maar een vakterm te gebruiken. Dat houdt in dat ze hun kansen op besmetting met hiv kleiner inschatten dan die in werkelijkheid is. Nu neemt het aantal besmettingsgevallen weer toe."

Weekblad voor Wageningen UR, 23 maart 2006.




Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.