|
| |
|
| |
|
|
|
Opgepoetst | 1-3-2019
Designeranabolen voor een paar tientjes
Op 18 oktober 2005 incasseerden dopingjagers een klap die misschien wel harder aankomt dan de ontdekking dat het inmiddels opgerolde Balco-laboratorium onzichtbare designeranabolen verkocht aan topsporters. Op die dag publiceerde de Washington Post dat diezelfde designeranabolen gewoon in supplementenwinkels verkrijgbaar waren. Onzichtbare androgenen als DMT kostten een paar tientjes per potje. Duizenden webwinkels verkopen ze, aldus de Amerikaanse krant.
Designeranabolen zijn voor topsporters, dachten dopingexperts nog voor 18 oktober 2005. Voor bedragen die konden oplopen tot tienduizenden dollars kochten atleten de gewijzigde anabole steroiden van slimme chemici. Die verknutselden moleculen als methandrostenolone (de actieve stof in Dianabol) of stanozolol (het werkzame bestanddeel van Winstrol) op zo'n manier dat ze nog wel werkten, maar niet opgespoord konden worden.
Dat designeranabolen bestonden, wel, daar kon niemand meer onderuit. Dat was wel overduidelijk sinds agenten in 2003 het supplementenlaboratorium Balco oprolden.
DMT
In het pand van Balco lag het bewijs hoog opgestapeld, ontdekten agenten die in dat jaar de zaak oprolden. Sinsdien weten we dat tientallen topsporters de designersteroiden norboleton, THG en DMT gebruikten. Sinds 18 oktober 2005 weten we ook de dat de werkelijkheid nog grimmiger is. Want op die dag vertelde de Washington Post, een van de hoogst aangeschreven kranten in de VS, dat de beroemde dopingexpert Don Catlin verschillende designersteroiden had gevonden. Niet in illegale preparaten die in beslag waren genomen tijdens spectaculaire politieacties, maar in 'supplementen', waarvoor de makers open en bloot adverteerden.
Kilo's spiermassa kon je ermee winnen, zeiden de advertenties. En dat zou best wel eens kunnen kloppen. Een van de anabolen die Catlin vond was DMT, het designeranabool dat in de nasleep van de Balco-affaire meer dan eens de krantenkoppen had gehaald. De Canadese douane vond DMT twee jaar geleden tijdens de doorzoeking van de auto van een sprinter, samen met een paar vials groeihormoon en (hoe kan het ook anders?) THG.
De DMT zat in flesjes zonder labels. Pas na maanden experimenteren, in februari 2005, maakten Canadese onderzoekers bekend dat het ging om een anabool dat in de verte leek op methyltestosteron. Voor de liefhebbers die de structuurformule van methyltestosteron voor de geest kunnen halen: knip het zuurstofatoom of de carbonylgroep van de linkerkant van het molecuul en maak een dubbele binding in de A-ringstructuur, en je hebt de formule van DMT.
DMT was geen nieuw hormoon. De Amerikaanse hormoonfabrikant Syntex synthetiseerde DMT voor de eerste keer in de late jaren vijftig, nam er in 1961 patent op en publiceerde in 1963 een artikel waaruit bleek dat de anabole werking van DMT die van methyltestosteron met een factor vier overtrof. Geen fabriek heeft DMT daarna ooit geproduceerd en op de markt gezet.
Waar het anabole steroid vandaan kwam was dan ook een raadsel, en maandenlang speculeerden dopingexperts over de vraag wie de maker van DMT was. Ze hadden niet in de gaten dat een paar Amerikaanse supplementenbedrijven datzelfde DMT van onbekende herkomst al in hun 'supplementen' stopten. Al hadden supplementenexperts al wel begrepen dat er iets merkwaardigs aan de hand was in de branche.
Sportschoolbezoekers gingen ineens met sprongen vooruit als ze de nieuwe 'supplementen' gingen gebruiken - en ze kregen last van bijwerkingen: leverafwijkingen, acne, agressie, prostaatvergroting. En ja, ze wonnen ook kilo's spiermassa.
Gealarmeerd door die berichten kocht de Washington Post vijf nieuwe 'supplementen' en liet de capsules door dopingjager Don Catlin onderzoeken. Een van de producten was ErgoMax-LMG. Gebruikers van ErgoMax zijn in de regel enthousiast over dat product, leert een bezoek aan de vele webfora waar bodybuilders hun ervaringen met het supplement omschrijven. Geen wonder. De actieve actieve stof in ErgoMax-LMG is DMT, ontdekte Catlin. In een capsule zat tien milligram van het goedje.
Het merkwaardige van het verhaal is dat het nog maar de vraag is of de makers van de supplementen de wet breken. DMT staat niet op de lijst van verboden anabole steroiden die de Amerikaanse overheid hanteert. Wat op die lijst staan, mag niet vrij worden verkocht.
Verouderde naamgeving
Het label op ErgoMax-LMG vermeldt welke stof in de capsules zit. "Op het etiket staat 17a-methyl-etioallocholan-2-ene-17b-ol", zegt prof. Aede De Groot, hoogleraar in de Bio-organische Chemie. "Dat is voor veel chemici lastig te interpreteren, want het is een verouderde naamgeving. Etioallocholan is hetzelfde als androstan. Maar als de makers van het supplement de term androstan hadden gebruikt, dan had iedereen met een beetje scheikundige kennis begrepen dat het om een anabole steroide ging. De mensen die dit supplement op de markt hebben gebracht, hebben een rookgordijn willen optrekken."
Niet alleen in ErgoMax-LMG zit DMT. In 'supplementen' als Phera-Plex en Methyl-Plex vond Catlin dezelfde stof.
Superdrol
De dopingjager vond nog meer nauwelijks bekende anabole steroiden in andere producten. In het 'supplement' Superdrol vond hij bijvoorbeeld 2a-17a-dimethyl-5a-androst-3-one, precies wat het etiket aangeeft. Dat is een anabool dat lijkt op drostanolone, de actieve stof in Masteron. Superdrol verschilt van Masteron doordat Superdrol een methylgroep op C17 heeft. Daardoor is Superdrol oraal beschikbaar.
Net als DMT is Superdrol in de jaren vijftig ontwikkeld door Syntex. Het Amerikaanse bedrijf stelde het anabool al in 1956 aan de wereld voor, tegelijkertijd met een reeks verwante anabole steroiden. Twee daarvan zijn op de markt gekomen: drostanolone en oxymetholone.
Om onbekende redenen heeft Syntex het niet aangedurfd om Superdrol te commercialiseren.
Halodrol
De vijf supplementen die Catlin onderzocht zijn niet de enige van dit soort producten op de markt. Er liggen inmiddels tientallen designersteroiden in de supplementenshops. De kenners pikken ze er ondertussen moeiteloos uit. Je kunt ervan zeggen wat je wilt, maar niet dat de makers jokken over de aard van de inhoud. De labels en de waarschuwingen maken duidelijk dat het niet om vitamines of onschuldige extracten gaat.
Een uitzondering op die regel is het 'supplement' Halodrol. Tot voor kort was volstrekt onduidelijk wat er in zat. De maker omschreef de inhoudsstof als Polydehydrogenated Polyhydroxylated Halomethetioallocholane. Pas nadat internetgroepen zich gingen roeren, vertelde de fabrikant om welke verbinding het ging. In Halodrol zat een anabool steroid dat sprekend lijkt op Oral-Turinabol.
Oral-Turinabol is de anabole steroide die veel Oost-Duitse top-atleten in de twintigste eeuw aan hun medailles heeft geholpen. De sporters werden gedwongen om het middel te slikken. Sommigen van hen werden ziek; ze kregen gyno of kanker, blessures en depressies, of hun kinderen kwamen mismaakt ter wereld. De sporters van toen hebben hun trainers en de fabrikant van Oral-Turinabol,het toenmalige Jenapharm, voor de rechter gesleept en eisen nu schadevergoeding.
Na de val de muur was Oral-Turinabol jarenlang niet te krijgen. Maar de Amerikaanse supplementenindustrie liet het in een licht gewijzigde versie terugkeren. "In het molecuul van Oral-Turinabol zit op het derde koolstofatoom een dubbelgebonden zuurstofatoom", zegt steroidenexpert Aede de Groot. "In Halodrol zit op diezelfde plaats een OH-groep." Biologisch gezien is het verschil niet zo belangrijk. Enzymen in het lichaam veranderen de actieve stof in het Halodrol in het omstreden anabool Oral-Turinabol. "De werking en de bijwerkingen van Halodrol zijn dus identiek aan die van Oral-Turinabol", aldus de chemicus.
Populair
Voor de goede orde: in Europa zijn deze 'supplementen' verboden. Maar omdat ze in de VS makkelijk te krijgen zijn, stromen ze massaal de EU binnen. Sommige sportzaken verkopen ze onder de toonbank, maar het gros van de Europese gebruikers bestelt ze via supplementenshops op internet.
Volgens steekproeven van de Amerikaanse regering onder in beslag genomen zending steroiden zitten er in enkele tientallen procenten van de pakjes geen old school anabole steroiden meer, maar de nieuwe 'legale' designeranabolen.
De productie van een paar van die producten is, sinds de Washington Post erover schreef, gestaakt. Hun plaats is alweer ingenomen door andere hormonen, en op discussiefora voor de makers van dit soort producten kun je lezen dat firma's nog handenvol nieuwe androgenen in de pijplijn hebben.
Ook in Nederland is de nieuwe generatie producten doorgedrongen, vertelt een krachtsportinstructeur die liever anoniem wil blijven. "Ik hoor verhalen waarvan mijn haren ter berge rijzen", zegt hij. "Jongens kopen supplementen en komen vervolgens kilo's aan. Ze ontwikkelen zich op een manier waarvan je gewoon weet: dit kan niet met creatine of zo. Dit is niet in de haak."
Gevaren
De Amerikaanse overheid zit met de nieuwe anabolen in zijn maag. Het is nog maar de vraag of de supplementenbedrijven de wet breken, want de stoffen die ze in hun producten stoppen zijn niet officieel verboden. Aan de andere kant is het van de gekke dat deze stoffen vrij verkrijgbaar zijn, en steroiden als gold old stanozolol, trenbolon en testosteron niet. Artsen maken zich zorgen over de gevolgen van het gebruik van deze duistere substanties, en Aede de Groot snapt heel goed waarom.
"Sinds de jaren vijftig hebben farmaceutische bedrijven duizenden androgenen gemaakt en uitvoerig getest", zegt hij. "Slechts een fractie daarvan bleek effectief en veilig genoeg om op de markt te komen. De exotische anabolen die nu op de markt verschijnen komen uit die bijna oneindige pool van nooit gecommercialiseerde anabolen. En daar zit hem precies het gevaar. De farmacie zal heus wel een goede reden hebben gehad om die anabolen stoffen niet op de markt te brengen."
Misschien waren sommige van deze anabole steroiden te giftig voor de lever. Dat was bijvoorbeeld de reden dat het androgene methyltrenbolone, een ander anabool steroid uit de vorige eeuw, niet op de markt kwam. Volgens een studie uit 1966 was een dosering van enkele tienden van milligrammen al genoeg om gebruikers een hardnekkige leverstoornis te bezorgen.
Zitten er ook zulke killer drugs tussen het spieropbouwende snoepgoed dat de Amerikaanse 'supplementenbedrijven' nu op de markt gooien?
"Het zou zo maar kunnen", vreest De Groot.
Sport & Fitness, januari 2006.