|
| |
|
| |
|
|
|
Opgepoetst | 16-10-2024
Bijna te veel cafeine werkt een beetje
De overheid moet paal en perk stellen aan de hoeveelheid van hetoppeppende cafeine in energiepillen en –drankjes. Dat geluid hoor je steeds vaker, ook in Nederland. Hoe gevaarlijk is cafeine precies? En wat hebben sporters er eigenlijk aan? We zochten het voor je uit.
Op 23 december 2011 overleed in de Amerikaanse deelstaat Californie de 14-jarige Anais Fournier aan een hartaanval. Ze had anderhalve liter van het energiedrankje Monster soldaat gemaakt en daardoor in totaal 480 milligram cafeine binnengekregen.
Anais had zich niets aangetrokken van de waarschuwing die de fabrikant op de blikken heeft laten zetten. Daarop staat dat Monster niet geschikt is voor kinderen en mensen die overgevoelig zijn voor cafeine.
De ouders van Anais zijn een proces tegen Monster begonnen. Ze vinden dat Monster verantwoordelijk is voor de dood van hun dochter, en dat Monster onverantwoord veel cafeine in zijn producten stopt. Ze zijn niet de enigen. Nadat bleek dat er nog meer consumenten zouden zijn gestorven nadat ze Monster hadden gedronken, hebben een paar Amerikaanse politici de regulering van cafeinebommetjes bovenaan hun prioriteitenlijstje gezet.
Stuiterend in de klas
Ook in Nederland liggen energiedrankjes onder vuur. In het voorjaar van 2012 pleitte Laurent de Vries, de directeur van GGD Nederland, voor een verbod op de verkoop van energiedrankjes door supermarkten. Te veel kinderen gebruikten ze, vond De Vries. 'In de praktijk zie je dat kinderen de drankjes als ontbijt gebruiken', zei De Vries in een interview. 'Dan zitten ze stuiterend in de klas.'
Een paar supermarkten hebben uit eigen beweging de verkoop van energiedrankjes aan kinderen verboden, maar producten als Monster en Red Bull zijn niet uit de schappen verdwenen. Minister Edith Schippers vond dat niet nodig. Mensen hebben ook nog zoiets als een eigen verantwoordelijkheid, is haar stelling. De minister was wel voorstander van meer voorlichting en een waarschuwing op het etiket van energiedrankjes.
In koffie zit meer cafeine
De reactie van Schippers op het voorstel van De Vries lijkt op de reactie van de Amerikaanse voedselautoriteit FDA op de acties van de Amerikaanse politici tegen de fabrikanten van energy drinks. De FDA achtte in de nazomer van 2012 een verplichte vermindering van de hoeveelheid cafeine in energiedrankjes overbodig.
Per milliliter zit er in zelfs behoorlijk sterke energiedrankjes minder cafeine dan in koffie, aldus de FDA. Een kop sterke koffie van 200 ml kan 140 milligram cafeine bevatten. In dezelfde hoeveelheid Red Bull of Monster zit respectievelijk 65 en 68 milligram cafeine.
Meer ziekenhuisopnames
In november 2012 leek de FDA van gedachten te veranderen. Het agentschap gaf een groep onafhankelijke wetenschappers de opdracht om eens in het cafeinedossier te duiken. Dat rapport is nog in de maak. Een reden voor de koerswijziging van de FDA was waarschijnlijk een rapport van het Drug Abuse Warning Network, waarin staat dat er in 2011 meer dan twintigduizend Amerikanen in het ziekenhuis belandden door een overdosis cafeine.
Dat was twee keer meer dan vier jaar eerder. De stijging is het gevolg van de groeiende populariteit van energiedrankjes, vermoeden de onderzoekers.
De dosis waarbij cafeine bijwerkingen begint te krijgen, ligt rond een inname van ongeveer 400 milligram per dag. De meest voorkomende bijwerkingen zijn trillende handen en slapeloosheid. Echte vergiftigingsverschijnselen, zoals een gevaarlijk hoge bloeddruk, een versnelde hartslag, paniekaanvallen en psychoses, beginnen bij gevoelige individuen bij een inname van 800 milligram per dag. Er zijn ook mensen die van deze dosis weinig merken.
Bij welke dosis cafeine gevaarlijk wordt en bijvoorbeeld een dodelijke hartaanval kan veroorzaken, varieert per individu - en de verschillen tussen individuen zijn groot.
Er is een geval bekend van een bodybuilder die – schrik niet – meer dan vier gram cafeine innam, daarna ging trainen en vervolgens flauwviel. Toen artsen hem onderzochten ontdekten ze dat de overdosis cafeine in zijn lichaam bloedvaten gevaarlijk had vernauwd, de bloeddruk had opgevoerd en zelfs spierweefsel was gaan afbreken.
De bodybuilder had meer geluk dan de 14-jarige Anais Fournier. Hij overleefde zijn experiment.
Cafeine voor sporters
Het voorbeeld van de bodybuilder is extreem. De meeste sporters die cafeinesupplementen gebruiken, als hulpmiddel bij het afvallen of als stimulerend middel om harder te kunnen trainen, nemen niet zulke hoeveelheden. Er zijn wetenschappelijke studies die de werkzaamheid van die supplementen onderbouwen, maar de dosering waarbij cafeine werkt is aan de hoge kant.
Een blikje Red Bull laat bodybuilders niet zwaarder bankdrukken, ontdekten bewegingswetenschappers van Creighton University. Wat volgens een Amerikaans onderzoek uit 2010 wel werkt is een dosis van 6 milligram cafeine per kilogram lichaamsgewicht. Weeg je 80 kg, dan is dat 480 milligram.
De dosis was niet zonder bijwerkingen, ontdekten de onderzoekers. Sommige proefpersonen kregen huilbuien. De bijwerkingen stonden eigenlijk in geen verhouding tot de gewenste effecten. Het gewicht waarmee de proefpersonen nog net een herhaling konden maken nam toe met een luizige driekwart kilo. Diezelfde dosis van 6 milligram cafeine per kilogram lichaamsgewicht maakt cardiosessies een beetje aangenamer, aldus een onderzoek van het Britse Carnegie Research Institute.
Afslanken met cafeine kan ook, maar ook als het om afvallen gaat heb je vrij forse doseringen nodig. In de jaren tachtig van de vorige eeuw deden onderzoekers van de University of London een inmiddels klassiek experiment waarin ze proefpersonen gedurende twaalf uur elke twee uur 100 milligram cafeine lieten slikken. In totaal slikten de proefpersonen dus 600 milligram cafeine. Daardoor verbrandden ze gedurende een etmaal maximaal 109 kilocalorieen extra. Twintig minuten wandelen in een stevig tempo heeft meer effect.
Onbetrouwbare supplementen
We vertelden hierboven al dat bij een inname van meer dan 400 milligram cafeine per dag bijwerkingen kunnen optreden. Sporters die meer willen bankdrukken, sneller willen afvallen of hun cardiosessies minder vermoeiend willen maken zullen die grens vaak passeren.
Vergiftigingsverschijnselen kunnen pas voorkomen bij een inname van meer dan 800 milligram cafeine. Het kan gebeuren dat sporters die grens onbedoeld passeren. Dat kun je afleiden uit de analyses van enkele tientallen verschillende energiepillen die onderzoekers van Harvard Medical School een paar weken geleden publiceerden in het prestigieuze medisch-wetenschappelijke tijdschrift JAMA.
Uit dat onderzoek bleek dat de helft van de labels niet klopte. De ene keer bevatte het product meer cafeine dan het etiket aangaf, de andere keer minder. Er was geen pijl op te trekken.
|
Doe meer met minder
Als je gevoelig bent voor cafeine is experimenteren met cafeinesupplementen dus niet zonder risico. We willen je niet vertellen wat je wel en niet mag doen en laten de keuze aan jou. Maar een tip willen we je graag meegeven.
De stimulerende werking van cafeine wordt kleiner naarmate je lichaam meer gewend is aan cafeine. Je kunt de stimulerende werking van cafeinesupplementen - of een kop koffie of espresso - verbeteren als je alleen een uur voor je workout cafeine gebruikt (cafeine heeft een uur nodig om in het bloed te komen) en de rest van de dag helemaal niet.
Tegelijkertijd verklein je zo de kans op bijwerkingen. Consumenten van cola, energiedrankjes, thee en vooral koffie kunnen per dag ongemerkt tussen de 300 en 400 milligram cafeine binnenkrijgen. Als je dan ook nog cafeinesupplementen gebruikt, is de kans niet denkbeeldig dat je totale inname van cafeine op een niveau komt waarbij je last van bijwerkingen krijgt.
Eigen Kracht, 31 januari 2013.