Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 26-9-2018

Beoordeling veiligheid nieuwe gewassen kan pragmatischer

Het is niet niks, het dossier dat makers van gengewassen aan Brussel moeten overhandigen als ze hun product in de EU op de markt willen brengen. Veredelaars die hun producten zonder gentechnologie hebben gemaakt hoeven daarentegen nauwelijks veiligheidsonderzoek te doen, hoewel ook in die groep nieuwe gewassen grote veranderingen kunnen zijn aangebracht. Zijn de procedures aan herziening toe?

Stel: een veredelaar brengt een nieuwe aardappel op de markt die via klassieke veredeling is ontstaan. 'Aardappels maken giftige glycoalkaloiden aan', geeft Esther Kok van het Wageningse onderzoeksinstituut RIKILT als voorbeeld. 'Voor de registratie van de nieuwe aardappel moet de veredelaar het gehalte aan die stoffen bepalen om te zien of die binnen de normen voor consumptieaardappelen vallen. Wanneer er geen reden is om aan te nemen dat de aardappel sterk verschilt van de aardappelen die al op de markt zijn, is het niet nodig dat de veredelaar verdere veiligheidsanalyses uitvoert.'

Een veredelaar die toelating van een nieuwe gemodificeerde aardappel wil verwerven moet meer werk verzetten. Hij moet een omvangrijk dossier indienen. Daarin zit bijvoorbeeld een moleculaire karakterisering van het nieuw ingebrachte genetisch materiaal en van de plek waar het nieuwe stukje DNA is ingebracht.

Het dossier bevat ook analyses van de volledige chemische samenstelling van de nieuwe plant. Maakt de plant een nieuw eiwit aan, dan bevat het dossier een bepaling van de eventuele toxische en allergische eigenschappen van dat eiwit.

Verder moet zo'n dossier een beschrijving van de plant op het veld bevatten, met gegevens over zijn groei en levenscyclus, en tenslotte in veel gevallen een dierstudie waarin proefdieren negentig dagen delen van de plant door hun voer hebben gekregen. De samenstelling en de beoordeling van zo'n dossier is een tijdrovende en kostbare aangelegenheid.

'Voor nieuwe gewassen waarin geen nieuwe genen zijn ingebracht is zo’n uitgebreid dossier niet nodig', zegt Kok. 'Toch zijn er andere technologieen ontwikkeld die ook fikse veranderingen in planten kunnen aanbrengen, en er zijn al gewassen op de markt die met deze meer of minder nieuwe technologieen zijn gemaakt'.

Kok denkt bijvoorbeeld aan gewassen die zijn ontstaan door behandeling met genoomveranderende straling, chemicalien of - meer recent - transcriptiefactoren. Steeds meer wetenschappers vragen zich af of we niet toe zijn aan een pragmatischer regelgeving, die voorschrijft dat Brussel ook nauwgezetter naar die gewassen kijkt.

Andersom zijn er genetisch gemodificeerde gewassen waarin niet zo rigoureus is ingegrepen als bij transgene planten het geval is. 'In een traditioneel transgeen gewas is een compleet nieuw gen ingebracht, inclusief regulatoren', zegt Kok. 'Maar er zijn ook genplanten waarin bijvoorbeeld slechts een enkel gen geheel of gedeeltelijk het zwijgen is opgelegd. Dat is beduidend minder ingrijpend. Is het dan nodig om voor de toelating van zo'n gewas dan toch een compleet dossier in te leveren?'

Onderzoekers pleiten er al enige tijd voor om alle nieuwe plantvarieteiten te screenen op ongewenste veranderingen. Dat kan ook steeds beter en goedkoper door de komst van geavanceerde analysetechnologie als genomics, proteomics, metabolomics en transcriptomics. Door toepassing van die technologieen zouden in de toekomst ook voor het veiligheidsonderzoek naar gengewassen sommige dierproeven achterwege kunnen blijven, als er volgens de analyses geen ongewenste effecten in de plant zijn opgetreden.

De huidige regelgeving is procesgericht, stelt Kok. 'Veredelaars moeten voor elk gewas dat langs technologische weg tot stand is gekomen hetzelfde uitgebreide dossier indienen. Misschien zijn we nu toe aan een productgerichte regelgeving, die onderscheid maakt naar wat er precies in een plant is veranderd.'

Kennis On Line, juli 2010.

Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.