|
| |
|
| |
|
|
|
Opgepoetst | 20-7-2019
Moleculaire pomp maakt bacterie bestand tegen tolueen
"We weten al jaren dat sommige bacterien bestand zijn tegen giftige oplosmiddelen als tolueen en benzeen", zegt de Wageningse promovendus ir Jasper Kieboom. "Maar we wisten nooit precies hoe dat kwam." Nu wel. Kieboom ontdekte dat een robuuste bodembacterie binnendringende tolueenmoleculen weer naar buiten kan pompen. Hij slaagde er zelfs in die eigenschap in te bouwen in minder sterke bacterien.
De bacterie die Kieboom onderzocht is Pseudomonas putida. Hij komt gewoon in de bodem voor en kan in een omgeving die voor vijftig procent is verzadigd van tolueen nog functioneren. Die eigenschap om giftige oplosmiddelen te weerstaan, maakt hem interessant voor milieutechnologen, die hem kunnen gebruiken om vervuilde grond schoon te maken.
"Middelen als tolueen maken gaten in de membranen van bacterien", zegt Kieboom. "We dachten aanvankelijk dat de Pseudomonas putida daartegen is opgewassen doordat hij zijn celwand sterker kan maken."
Het waren echter moleculaire pompjes in de celwand die de bacterie resistent tegen tolueen maakten. In het DNA van Pseudomonas putida vond Kieboom de genen die de bacterie de tolueenpompen lieten maken. Toen hij ze analyseerde, bleek dat wetenschappers soortgelijke genen wel eens eerder hadden gevonden. "Sommige bacterien zijn resistent tegen antibiotica of zware metalen. Die hebben pompgenen die sprekend lijken op die van Pseudomonas putida."
Kieboom slaagde erin de genen in het genoom van verwante bacterien te plakken die niet tegen tolueen bestand waren. Dat lukte. De transgene organismen werden door de ingreep beter bestand tegen oplosmiddelen, al werden ze niet zo sterk als de bacterie waarin hun nieuwe genen oorspronkelijk hadden gezeten.
Jasper Kieboom promoveert op 13 maart aan Wageningen Universiteit bij prof. Jan de Bont, hoogleraar in de industriele microbiologie.
Weekblad voor Wageningen UR, 7 maart 2002.