Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 18-8-2019

Astronauten op Marsexpeditie moeten eigen kost kweken

Over twintig jaar is de onvermijdelijke bemande ruimtevlucht naar Mars een feit. Vijf jaar lang zullen de astronauten onderweg zijn. Hun voedsel zullen ze zelf in kassen moeten verbouwen. Het Wageningse onderzoeksinstituut ATO werkt aan een technologie die dat mogelijk moet maken. In die technologie spelen oesterzwammen een sleutelrol.

"Ik word geen astronaut", zegt dr Cristina Soler Rivas beslist. "Echt niet." De paddestoelenonderzoeker van ATO zit aan tafel in een van de monnikscelachtige vertrekken van het onderzoeksinstituut. "Alles wat je eet is gemaakt van dit." Soler Rivas wijst op een gesloten doorzichtig plastic doosje op het tafelblad. Ze pakt het op, ruikt eraan en schudt dan van nee. "Je ruikt het niet", zegt ze opgelucht.

Op de bodem van het doosje zit een donkerbruine pasta. "De kleur doet je misschien ergens aan denken", zegt begeleider dr Harry Wichers. "En dat kan kloppen."

De donkerbruine pasta is op ATO Melissacake gaan heten, genoemd naar het grote Melissaproject van ruimtevaartorganisatie ESA waarin ATO en verschillende andere onderzoeksinstanties studeren op de voedselvoorziening van de ruimtevaarders. De pasta komt uit een reactor in het Belgische Gent, die plantendelen en menselijke uitwerpselen heeft bewerkt tot een voedingsbodem. Het materiaal stinkt ongekend.

Als Soler Rivas en Wichers in het laboratorium moeten zijn, werken ze zo snel mogelijk om maar vlug weer weg te kunnen. Maar dat kan niet voorkomen dat de rioolluchtjes de gangen op drijven, het gebouw in. "We krijgen inderdaad wel eens boze blikken", zegt Wichers laconiek. "En daar hebben we alle begrip voor."

Wichers en Soler Rivas doen onderzoek naar de voedselvoorziening van kosmonauten die over tien, twintig jaar zullen vertrekken voor de bemande vlucht naar Mars of andere langdurige ruimtemissies. Volgens berekeningen zal de heenreis een jaar in beslag nemen en zullen de astronauten drie jaar op Mars moeten blijven. Dan pas zullen de aarde en Mars weer zo dicht bij elkaar in de buurt zijn dat de terugreis van weer een jaar kan beginnen.

Ontlasting
"De technologie waaraan we werken is bedoeld voor op Mars", zegt Wichers. "Op de heen- en terugreis zullen de astronauten leven van meegebracht voedsel. Maar op Mars, en misschien ook in een bemand ruimtestation dat baantjes om Mars gaat draaien, kan dat niet."

Een volwassen mens eet jaarlijks ongeveer tien keer zijn eigen gewicht aan voedingsmiddelen, rekent Wichers voor. "Dat zal neerkomen op, laten we zeggen, twee kilo per dag. Op de vlucht naar Mars zullen toch al snel tien man meegaan, goed voor minstens twintig kilo per dag. Het wordt te veel om voor de hele periode voedsel mee te nemen. Dus zullen de ruimtevaarders hun voedsel in kassen moeten verbouwen", zegt Wichers, terwijl hij wijst op het doorzichtige doosje. "Hierop."

De cake die in de kassen als grondstof zal dienen is gemaakt van de ontlasting van de astronauten en de oneetbare groenresten uit de kassen, die door een fermenteerapparaat zijn bewerkt.

In eerdere proeven van ESA bleek echter dat er met de Melissacake iets niets helemaal in de haak was. Er zaten te veel onverteerde vezels in, die zich zouden ophopen in de kassen waarin de astronauten hun gewassen verbouwen. Witrotschimmels moeten dat probleem kunnen oplossen.

"Witrotschimmels maken enzymen als peroxidases, fenyloxidases en arylalcoholoxidases aan", zegt Soler Rivas. "Daardoor kunnen ze vezels afbreken. We doen nu proeven met verschillende soorten witrotschimmels om te zien waarmee we de beste resultaten bereiken. In een eerder project hebben we al gemerkt dat shiitakes het kunnen, maar dat oesterzwammen zes keer sneller werken. We kijken ook naar een stel oneetbare soorten die nog eens drie keer sneller groeien, maar dat is vooral om de theoretische bovengrens te bepalen van wat we met witrotschimmels zouden kunnen bereiken."

Het gebruik van de snellere paddestoelen is voorlopig geen optie. ESA is bang dat die ongewenste metabolieten produceren, die uiteindelijk in het gesloten systeem, en op het bord van de astronauten, terecht zullen komen.

Eentonig
Oesterzwammen vormen dus het vanzelfsprekend onderwerp van studie. Op de bruine Melissacake in het doosje op tafel groeien talloze kleine doorzichtige draadjes in de vorm van een ronde vlek. Het zijn de draden van een witrotschimmel die al twee weken de tijd heeft gehad om te groeien. Het moet sneller.

Dat kan door gebruik te maken van stoffen die van nature in plantaardige celwanden voorkomen, zoals ferulazuur. Die celwandbestanddelen blijken in de vezeletende schimmels de afgifte van de vezelafbrekende enzymen te verhogen. Soler Rivas en Wichers gaan onderzoeken wat er gebeurt als ze die stoffen aan de pasta toevoegen.

"Bij paddestoelen denk je aan steeltjes en hoedjes", zegt Wichers. "Maar wij onderzoeken vooral de eerste stadia. We weten het niet zeker, maar waarschijnlijk hoeven onze schimmels dat stadium niet te ontgroeien om de cake om te zetten tot voedingsbodem."

Of de astronauten oesterzwammen aan hun dieet kunnen toevoegen is dus nog maar de vraag. Ze zouden er beslist geen hekel aan hebben, denkt Soler Rivas. Het astronautendieet wordt extreem eentonig.

"Het eten in de ruimte is verschrikkelijk", zegt Soler Rivas. "In de ESA-projecten kijken de onderzoekers nu naar vier tot zes gewassen, zoals graan, bietjes, sla en soja. Dat eet je dan elke dag. Geen zalm, geen tapas. Geen wijn, geen bier. Geen chocola. Dat houd je toch niet vol?"

Weekblad voor Wageningen UR, 14 november 2002.




Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.