Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 5-12-2018

Allergie-explosie lijkt voorbij

Het percentage mensen met een allergische aandoening stijgt niet langer, vertellen recente studies. Sommige van die onderzoeken constateren zelfs een geringe daling van het voorkomen van allergische aandoeningen. Misschien komt dat omdat we intelligenter met allergieen omgaan, zegt de Wageningse hoogleraar prof. Huub Savelkoul. Maar misschien is er meer aan de hand.

De 'allergie-explosie', noemde Newsweek de spectaculaire toename van allergische aandoeningen, waarvoor allergologen ons de laatste jaren waarschuwen. Een veranderd voedingspatroon, overdreven hygiene en zelfs vaccinaties zijn naar voren geschoven als verklaring.

Het bedrijfsleven ruikt zijn kans. Het hypoallergene marktsegment groeit in rap tempo. In Engeland verdubbelt die markt bijna elke twee jaar, becijferde onderzoeksbureau Mintel in 2003. Geen wonder. Hoewel volgens tests slechts twee procent van de volwassenen last heeft van voedselallergie, is ongeveer dertig procent van de Britten er heilig van overtuigd allergisch te zijn voor zuivel, gluten of nootjes.

'De commercie heeft allergie ontdekt', beaamt Huub Savelkoul. 'Voedingsconcerns werken aan producten met goedaardige bacterien die tegen allergie zouden moeten helpen. Ikzelf denk dat het bewijs voor de antiallergenen werking van probiotica nog lang niet sterk genoeg is. De studies zijn lastig te interpreteren en komen met tegenstrijdige conclusies.'

Astma
Maar nemen allergische aandoeningen nou echt toe? Onderzoekers uit Maastricht publiceerden dit jaar in Thorax een studie die de symptomen van astma bij kinderen van acht jaar door de jaren heen bestudeert. Astma en hooikoorts zijn allebei aandoeningen die iets met allergie te maken hebben. Daarnaast hebben veel hooikoortslijders en astmapatient in hun vroegste levensjaren vaak last van eczeem gehad, dat mogelijk werd veroorzaakt door een allergische reactie op een voedingsmiddel.

Volgens de cijfers van de Maastrichtenaren hebben kinderen sinds 1989 minder last van astma. Soortgelijke geluiden komen uit praktisch alle westerse landen. Italiaanse onderzoekers melden dat bij kinderen in het centrum van Rome sinds het midden van de jaren negentig het aantal gevallen van astma niet meer toeneemt. In Denemarken is ongeveer in dezelfde periode het percentage kinderen met eczeem en hooikoorts gestopt met groeien.

'De tendens in de studies is er', zegt Savelkoul. 'Maar ik vraag me af of veel allergologen nu al de conclusie willen trekken dat allergie gaat afnemen.' Savelkouls vermoeden klopt. 'Ik houd het erop dat we in het westen gewoon een verzadigingspunt hebben bereikt van astma en hooikoorts', zegt dr. Anne Braae Olesen, verbonden aan het academisch ziekenhuis van Aarhus en eerste auteur van de zojuist genoemde Deense studie.

'Alle kinderen die de aanleg hebben om astma en hooikoorts te krijgen hebben het nu. Over andere allergische aandoening durf ik niks te zeggen. We hebben ze lange tijd op een hoop gegooid, maar uit genetische gegevens blijkt dat er bij elke soort allergie weer andere genen zijn betrokken. Allergie is niet een specifieke ziekte, maar een groep ziekten.'

Ook prof. Roberto Ronchetti, verbonden aan het Ospedale SaintiAndrea in Rome, die ontdekte dat de opmars van hooikoorts en allergie onder Romeinse stadskinderen tot stilstand was gekomen, blijft geloven in de toename van astma en hooikoorts. 'Goed, in het centrum van Rome neemt astma niet meer toe, blijkt uit onze studie. Maar volgens een nog niet gepubliceerd onderzoek van ons blijft het op andere plaatsen toenemen.'

De Maastrichtse epidemiologe dr. Monique Mommers, die dit jaar publiceerde dat Nederlandse kinderen minder astmatische klachten hebben - vooral klachten als 'piepen' zouden de laatste jaren zijn afgenomen - zoekt de verklaring evenmin in een afname van de ziekte. Artsen zouden gewoon sneller medicijnen voorschrijven.

Australische onderzoekers, die het Maastrichtse onderzoek becommentarieerden, vragen zich af of dat alles is. Uit alle delen van de verwesterde wereld komen nu rapporten dat astma niet langer toeneemt.

Allergiemoe
'Mensen gaan nu intelligenter met astma en allergie om', denkt Savelkoul hardop. 'We weten bijvoorbeeld dat veel jonge kinderen met eczeem in de puberteit hooikoorts krijgen. Dat eczeem lijkt samen te hangen met een voedselintolerantie of een voedselallergie. Vroeger besteedden ouders daar weinig aandacht aan, tegenwoordig nemen ze zo snel mogelijk maatregelen en veranderen ze de voeding. Misschien dat je nu het effect van die veranderende houding begint te zien.'

De Australische reviewers van de Maastrichtse studie schuiven een alternatieve verklaring naar voren: misschien zijn artsen allergiemoe aan het worden. Ze zijn de laatste jaren minder kwistig geworden met het bestempelen van mankementen aan de ademhalingsorganen als astma - en dus hebben kinderen ook minder vaak astma. Niet de biologie van de ziekte verandert, maar de manier waarop de samenleving, in dit geval in de persoon van artsen, ziekte definieert.

Het is maar een idee, zeggen de Australiers meteen. Grote, lopende onderzoeksprojecten zullen moeten uitwijzen wat er nu precies aan de hand is. Maar als de afname van allergische symptomen - in dit geval astma - het gevolg is van de manier waarop artsen ziekte definieren, zou het dan mogelijk kunnen zijn dat ook de 'allergie-explosie' in de eerste plaats een sociaal fenomeen is geweest? Dat allergische symptomen er altijd zijn geweest, maar vaak niet werden opgemerkt? Niet door artsen, en ook niet door de individuen met de symptomen zelf?

Naar het tweede deel van dit artikel >>>

Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.