Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 2-8-2018

Slome spieren brengen paling ver

De oversteek van paling naar de Sargassozee leek lang een wonder. Brits-Nederlands onderzoek laat zien dat de dieren spieren kweken voor de trek.

Biologen weten al honderden jaren dat de Europese paling (Anguilla anguilla) naar dat deel van de Atlantische Oceaan bij de Bermuda-eilanden zwemt om te paaien. Wetenschappers breken zich al jarenlang het hoofd over hoe de dieren het fysiek voor elkaar krijgen die duizenden kilometers over zee te overbruggen.

Het is nooit gelukt om op de oceaan een wegtrekkende paling te vangen en pogingen om de dieren met zendertjes te volgen zijn jammerlijk mislukt. Een onderzoeksteam, geleid door prof. John Altringham van de universiteit van Leeds, vond uiteindelijk de oplossing. Niet op zee, maar in een laboratorium. De onderzoekers waren helemaal niet bezig met wegtrekkende palingen, vertelt de Wageningse fysioloog dr. ir. Igor Spierts. 'Het was puur wetenschappelijk onderzoek naar de spieren van de paling. We wisten al heel wat over de spieren en de bewegingen van andere vissen. We interesseerden ons voor palingen omdat die zwemmen als een slang, niet als een vis.'

Spierts en zijn collega's werkten met de zogeheten workloop-methode. Daarbij leggen onderzoekers eerst de beweging van dieren vast. Daarna slachten ze de dieren en monteren hun spieren in een laboratoriumopstelling. Daar prikkelen ze de stukjes spier met elektrische pulsjes op zo'n manier, dat de spieren precies dezelfde arbeid moeten leveren als in het echt. Zo kunnen ze meten hoeveel arbeid dieren kunnen verzetten.

Al in de eerste weken van hun werk boekten de onderzoekers merkwaardige resultaten. Spierts en zijn collega's onderzochten op dat moment de langzame spieren van de palingen. Vissen hebben net als mensen twee soorten spieren: langzame en snelle. Snelle leveren een korte maar hevige inspanning, langzame een langdurige maar geringe.

Gewichtheffers gebruiken snelle spieren, marathonlopers langzame. Palingen bleken twee verschillende soorten langzame spieren te kunnen bezitten. De onderzoekers vonden bij de ene paling spieren met veel vermogen, en bij de andere spieren met weinig. 'Tussenvormen waren er niet', zegt Spierts. 'Het was alsof we te maken hadden met twee verschillen soorten. We hebben toen vissers geraadpleegd die al hun hele leven op palingen vissen. Die zagen in een oogopslag wat er aan de hand was.'

De palingen waarmee de onderzoekers werkten waren zowel 'zilveren' palingen als 'gele'.

'Palingen ondergaan een soort metamorfose', zegt Spierts. 'Ongeveer zoals rupsen in vlinders veranderen.' Palingen die zich voorbereiden om weg te zwemmen naar de Sargassozee om zich daar voort te planten, zijn zilveren palingen. De variant die voorlopig nog hier blijft is de gele paling.

'Als leek zie je het verschil niet', zegt Spierts. 'Gelukkig vonden we in de literatuur een nuttige formule. Als je daarin de vorm van de ogen invult, kun je uitrekenen in welke levensfase de paling zit.'

De transformatie verandert de langzame spieren van de zilveren palingen ingrijpend, ontdekten de onderzoekers. Daardoor kunnen deze grijze palingen twee tot zeven keer meer arbeid verzetten dan de gele variant. 'Maar alleen in een heel langzaam tempo, als ze langzame bewegingen maken. Hun langzame spieren hebben het vermogen verloren om zich snel samen te trekken.'

Met hun nieuwe gegevens konden de onderzoekers berekenen hoe snel palingen kunnen zwemmen: dertig centimeter per seconde. Over de reis van vijfduizend kilometer naar de Sargassozee doen de dieren dus achtentwintig weken.

'Dat past precies in wat we van de palingtrek weten', zegt Spierts. 'Dat palingen in september wegtrekken, en dat je in de Sargassozee in april de eerste jonge aaltjes vindt. Als je dan ook nog kijkt naar hun vetlagen, dan zie je dat ze precies genoeg energie in hun lichaam hebben om de reis te volbrengen.'

Volkskrant, 29-5-2001.

Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.