Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 6-8-2018

Goede eter is eerder thuis

Omdat ze weinig trek hebben, raken veel ziekenhuispatienten ondervoed. Dietisten moeten eerder ingrijpen. Dat bevordert de genezing.

Dr. Jeanne de Vries, wetenschappelijk medewerker van het Universitair Medisch Centrum Utrecht, heeft het patienten meer dan eens horen zeggen. 'Maar die kilootjes ben ik in ieder geval kwijt.' Patienten die, bijvoorbeeld na een zware operatie of tijdens de behandeling van kanker, gewicht verliezen, zien dat als de spreekwoordelijke zilveren rand om de donkere wolk.

'Wat wil je', stelt De Vries retorisch. 'De samenleving is gefocust op overgewicht en slank zijn. Dat patienten afvallen, zien ze vaak als een lichtpuntje. Dan moet ik ze vertellen dat die verdwenen kilo's geen overtollig vetweefsel waren, maar spieren. En dat ze door het gewichtsverlies minder weerstand hebben tegen ziekten en minder snel beter worden.'

De patiënten waarop De Vries doelt, zijn ondervoed. Vaak zijn ze dat al voordat ze in het ziekenhuis komen. Ze zijn ziek, voelen zich ook geestelijk beroerd, hebben minder eetlust en krijgen minder calorieen en eiwit binnen dan ze nodig hebben.

Wineke Remijnse, hoofd van de afdeling Dietetiek in het Universitair Medisch Centrum, deed tussen 1996 en 1998 onderzoek naar patienten met tumoren in hoofd en hals. 'Bij die groep daalt de voedselinname alleen al doordat slikken pijn doet. En later komt daar bestraling en soms ook chemotherapie bij, waardoor veel patienten gaan braken of hun smaakzin verliezen.'

Eén op de drie van deze kankerpatienten komt in aanmerking voor het predikaat 'ernstig ondervoed', omdat ze onvrijwillig meer dan 10 procent van hun lichaamsgewicht zijn kwijtgeraakt.

De Nederlandse Vereniging van Dietisten, waarvan Remijnse bestuurslid is, wil binnenkort meer aandacht vragen voor ondervoeding in ziekenhuizen, de thuiszorg en andere zorginstellingen. Op 19 september, als de vereniging zestig jaar bestaat, zullen de tweeduizend leden in verschillende Nederlandse instellingen patiënten aan een snelle test onderwerpen, die een indruk moet geven van hun voedingstatus. 'Het is natuurlijk geen wetenschappelijk onderzoek', zegt Remijnse. 'Maar het zal hopelijk wel mensen wakker schudden.'

Remijnse hoopt onder meer dat de actie leidt tot meer onderzoek. 'We moeten meer weten over de patienten', zegt ze. 'Zodat we weten welke groepen het meest kwetsbaar zijn.' Een aantal daarvan is inmiddels in beeld. Van senioren is bijvoorbeeld bekend dat ze sneller hun eetlust verliezen. Hun smaakzin is door hun leeftijd en medicijngebruik vaak verslechterd. Daarnaast slaan ze, doordat ze alleen leven, vaker maaltijden over.

Ook zou er in de zorg het een en ander moeten veranderen, vindt Remijnse. Als zieken in de ziekenhuismolen komen, zouden ze eerder in contact moeten komen met een dietist, die hun voedselinname onderzoekt en met adviezen hun voedingspatroon helpt verbeteren. In Utrecht bleek twee jaar geleden dat 20 procent van de patienten in het ziekenhuis ondervoed was. In andere ziekenhuizen vonden onderzoekers dat soms wel de helft van de patienten te weinig calorieen binnenkreeg.

Waarschijnlijk worden die verschillen veroorzaakt doordat onderzoekers op verschillende manieren onderzoek doen. Want hoewel uit een Nijmeegs promotieonderzoek al in 1997 bleek dat ondervoeding in Nederlandse ziekenhuizen veel voorkomt, hebben onderzoekers nog steeds geen standaardtoets voor ondervoeding ontwikkeld. 'Je kunt kijken naar gewicht', zegt De Vries, 'maar ook naar lichaamssamenstelling, naar hoeveel spierweefsel iemand heeft. Je kunt ook een eiwit in het bloed, albumine, meten. Als de hoeveelheid albumine laag is, dan heb je grote kans dat de patient ondervoed is. Tenslotte kun je vragen hoe iemand zich voelt. Depressieve mensen zijn vaker ondervoed.'

Ondanks - of misschien wel vanwege - die verscheidenheid aan meetinstrumenten zijn er steeds nog geen cijfers over het exacte aantal patienten dat te weinig eet, en over de extra kosten die dat met zich meebrengt. Toch staat nu al vast dat ziekenhuizen miljoenen kunnen besparen door de voeding van hun patienten te verbeteren. 'Goed gevoede patienten herstellen sneller', zegt De Vries. 'Ze zijn twee tot vier dagen eerder thuis; ze hebben minder vaak complicaties en ze voelen zich beter. Aandacht voor voeding is dus niet alleen goed voor ziekenhuizen die willen besparen. Het is ook goed voor de patienten.'

Dietisten proberen dan in gesprekken te weten te komen wat de patienten nog wel kunnen eten, en welke gerechten nog wel goed smaken. 'Met die informatie kun je een dieet samenstellen waarmee de patienten weer voldoende calorieen binnenkrijgen', zegt Remijnse. 'Misschien moet dan worden gedacht aan meerdere kleine maaltijden. Mensen die problemen houden, krijgen pudding. En als het met gewone voeding niet meer lukt dan kan de dietist met speciale voedingsmiddelen, zoals supplementen aan de slag.'

Volkskrant, 15 september 2001.

Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.